Szkoda komunikacyjna

1. Podstawa Prawna

Zasady likwidacji szkody z OC komunikacyjnego regulowane są ustawą z dnia 23 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Zakłady ubezpieczeń mają bezwzględny obowiązek stosować się do tej regulacji.

W pierwszej kolejności wskazać należy na różnice pomiędzy „kolizją drogową” a „wypadkiem drogowym”.

Kolizja drogowa jest zdarzeniem drogowym, w wyniku którego osoby w nim uczestniczące nie ponoszą śmierci ani nie doznają żadnych urazów i uszczerbków zdrowotnych, a szkodzie ulega jedynie mienie (np. samochód, sprzęt, bagaż).

Wypadkiem drogowym jest zdarzenie w ruchu drogowym, w wyniku którego osoba  inna niż sprawca poniosła śmierć lub doznała obrażeń ciała powyżej 7 dni.

2. Jak się zachować gdy dojdzie do wypadku ?

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt. 3 „ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK” w sytuacji gdy miał miejsce wypadek drogowy należy niezwłocznie wezwać Policję. Obowiązek taki istnieje także podczas kolizji samochodowej, gdy jeden z uczestników jest nietrzeźwy lub okoliczności wskazują, że zostało popełnione inne przestępstwo, np. kierowca nie ma ważnego OC. Z punktu widzenia poszkodowanego w kolizji często lepiej jest wezwać policję, szczególnie wówczas, gdy okoliczności zdarzenia nie są do końca jasne lub sprawca nie przyznaje się do spowodowania kolizji. Tego rodzaju zawiadomienie jest zasadne i właściwe z punktu widzenia późniejszego procesu likwidacji szkody. Poszkodowany powinien wówczas poprosić o wydanie notatki policyjnej. W notatce policyjnej znajdują się bowiem wszystkie niezbędne dane sprawcy szkody, numery rejestracyjne samochodów biorących udział w zdarzeniu drogowym, nazwa zakładu ubezpieczeń sprawcy szkody oraz numer jego polisy ubezpieczeniowej od odpowiedzialności cywilnej. Uzyskanie notatki policyjnej przyspiesza proces likwidacji szkody. Poszkodowany może poprosić również Policję o podanie numeru bloczka mandatowego oraz dane, które umożliwią ubezpieczycielowi kontakt z Policją w celu potwierdzenia wersji zdarzeń.

W każdym wypadku, gdy na miejsce kolizja drogowa i nie zostaje wezwana Policja poszkodowany powinien zażądać od sprawcy szkody dokumentów potrzebnych do spisania oświadczenia sprawcy szkody. Potrzebne dokumenty to:

  1. polisa OC – nr polisy, towarzystwo ubezpieczeń sprawcy oraz okres ubezpieczenia;
  1. dowód rejestracyjny samochodu – dane właściciela pojazdu, nr rejestracyjny, marka oraz model pojazdu;
  1. dowód osobisty sprawcy;
  1. prawo jazdy sprawcy.

Następnie poszkodowany powinien doprowadzić do spisania oświadczenia o spowodowaniu szkody. W oświadczeniu tym wpisujemy wszystkie niezbędne dane:

  1. datę, godzinę i miejsce wypadku,
  1. opis okoliczności powstania wypadku (najlepiej wraz ze szkicem sytuacyjnym),
  1. dane pojazdów uczestniczących w wypadku – numery rejestracyjne, marki, modele, numer VIN,
  1. numer polisy ubezpieczenia OC sprawcy wypadku, nazwę zakładu ubezpieczeń, okres, na jaki polisa została wystawiona,
  1. dane właścicieli pojazdów uczestniczących w wypadku,
  1. dane kierujących pojazdami uczestniczącymi w wypadku, w tym także numery praw jazdy,
  1. dane świadków wypadku,
  1. wyraźne i jednoznaczne oświadczenie, kto i dlaczego ponosi winę za powstanie szkody,
  1. opis uszkodzeń pojazdów lub innych rzeczy.

W celu sprawnego przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego wskazane jest również sporządzenie przez poszkodowanego dokumentacji zdjęciowej uszkodzonego pojazdu.

3. Jak uzyskać wypłatę odszkodowania ?

Na podstawie art. 19 ust.1 „ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK” poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczeń bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń. Co do zasady na zgłoszenie szkody poszkodowany ma 3 lata, gdyż tyle zgodnie z art. 819 k. c. wynosi termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody.

Zgłoszenia szkody można dokonać osobiście, tj. w najbliższej placówce, centrum likwidacji szkód towarzystwa ubezpieczeń sprawcy, przez telefon, tj. dzwoniąc na numer infolinii towarzystwa ubezpieczeń sprawcy i stosując się do zaleceń konsultanta, za pośrednictwem Internetu – przez stronę internetową towarzystwa ubezpieczeń sprawcy, jeśli są na niej aplikacje umożliwiające zgłoszenie szkody. W przypadku, gdy sprawca nie posiada ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej odszkodowanie wypłaca Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, w którym zgłaszamy szkodę. 

 Zakład ubezpieczeń ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dotyczące ustalenia stanu faktycznego zdarzenia, zasadności zgłoszonych roszczeń i wysokości odszkodowania. Ubezpieczyciel jest zobowiązany do wykonania oględzin i oceny technicznej uszkodzonego pojazdu, a także powinien poinformować poszkodowanego jakie dokumenty winien dostarczyć w celu ustalenia odszkodowania. Nie należy naprawiać samochodu przed zgłoszeniem szkody do zakładu ubezpieczeń i przeprowadzeniem oględzin przez ubezpieczyciela sprawcy wypadku. W wypadku konieczności przeprowadzenia drobnych i koniecznych napraw najlepiej przed zmianą stanu pojazdu wykonać dokumentację zdjęciową.

Jeżeli w wyniku wypadku poszkodowany doznał uszczerbku na zdrowiu dobrze jest zbierać wszystkie dokumenty potwierdzające przebieg leczenia oraz przechowywać wszystkie rachunki związane z leczeniem po wypadku, dojazdem do lekarzy i na rehabilitację.
Oprócz rekompensaty z tytułu kosztów przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody poszkodowany może domagać się również:

  1. utraconych dochodów – gdy pojazd służył do prowadzenia działalności gospodarczej i bez niego poszkodowany nie mógł pracować,
  1. kosztu najmu pojazdu zastępczego,
  1. odszkodowania za spadek wartości handlowej samochodu po wypadku,
  1. kosztów dodatkowych badań technicznych samochodu,
  1. podatku VAT,
  1. ewentualnych odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania.

Zgodnie z art. 14 „ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK” ubezpieczyciel ma obowiązek wypłacić poszkodowanemu odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego zawiadomienia o szkodzie. W sytuacji gdy wyjaśnienie w terminie 30 dni okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń oraz wysokości odszkodowania nie jest możliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności stało się możliwe, ale nie później niż w terminie 90 dni od dnia zawiadomienia zakładu ubezpieczeń o szkodzie. Termin 90 dni jest zatem maksymalnym terminem do wypłaty całości odszkodowania. Zakład ubezpieczeń nie powinien przekraczać tego terminu. W razie niedopełnienia obowiązku wypłacenia odszkodowania w terminie wynikającego z ustawy, na członków zarządu ubezpieczyciela może zostać nałożona kara pieniężna przez organ nadzoru (zasady określone w art.212 ust.1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej).

W przypadku odmowy uznania zasadności roszczenia w całości lub części zakład ubezpieczeń zobowiązany jest w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia szkody do poinformowania na piśmie poszkodowanego o przyczynach uniemożliwiających wypłatę oraz do wypłacenia kwoty bezspornej. W terminie 30 dni zakład ubezpieczeń ma również obowiązek informowania na piśmie poszkodowanego o wszystkich zmianach i zapadających w sprawie rozstrzygnięciach, jak również o przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem roszczeń uprawnionego. Pismo takie powinno zawsze zawierać wyjaśnienie oraz wskazywać podstawę prawną uzasadniające przedmiotową decyzję. Niezależnie od tego, na podstawie art. 14 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK, każdy poszkodowany ma prawo do wglądu do akt szkodowych. Ubezpieczyciel nie może odmówić ich wydania – ma obowiązek udostępnić wszystkie informacje i dokumenty wpływające na ustalenie odpowiedzialności i wysokości odszkodowania.

W przypadku, gdy ubezpieczyciel odmawia wypłaty odszkodowania w żądanej wysokości poszkodowany może dochodzić swoich praw na drodze postępowania sądowego. Na podstawie art. 20 ust. 1 „ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK” powództwo o roszczenie wynikające z umów ubezpieczeń obowiązkowych można wytoczyć bądź według przepisów o właściwości ogólnej (miejsce zamieszkania lub siedziby pozwanego zakładu ubezpieczeń), bądź przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby poszkodowanego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia.

Ubezpieczyciel ma również obowiązek poinformowania poszkodowanego o prawie dochodzenia swoich praw przed sądem powszechnym.

Apl. Adw. Katarzyna Czerwińska